Սուրբ Զատկի Գ օր
Հինանց շրջան. դու ծառա չես, այլ՝ որդի
Ըստ Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցու տոնացույցի՝ Սբ. Զատկի տոնին նախորդում է ապաշխարության շրջանը՝ Մեծ պահքը իր յոթ կիրակիներով: Քրիստոնյան, անցնելով յոթ կիրակիների այդ շղթան, նախապատրաստվում է տոների տոնին՝ Սուրբ Զատկին:
Իսկ Սբ. Զատկից հետո քրիստոնյայի ուղին շարունակվելու է նորից յոթ կիրակիների մի այլ շղթայով, որ հայտնի են «Հինանց օրեր», «Հինունք» կամ «Գունագեղ կիրակիներ» անվանումներով: Այդ ժամանակահատվածը տևում է 50 օր՝ մինչև Հոգեգալուստ կամ Պենտեկոստե:
Եթե Սբ. Զատկի նախորդող շրջանը ապաշխարության շրջան է, ապա տոնին հաջորդող շրջանը Քրիստոսի Հարությանը նվիրված հոգևոր ուրախության շրջան է:
Սբ. Զատկից մինչև Համբարձում 40 օր է: Այս ժամանակահատվածը կոչվում է «Քառասունք յարութեան», ինչպես որ Մեծ պահքը կոչվում է «Քառասունք ապաշխարութեան»: «Քառասունք յարութեան»-ը Քրիստոսի Հարության փառաբանությանն է նվիրված: Այս քառասնօրյա շրջանի ամեն մեկ օրը կիրակի է, որոնց ընթացքում երգվում են կիրակի օրերին հատուկ շարականներ: Հինունքի առաջին քառասունքը հիշատակումն է այն քառասուն օրերի, որոնք Հիսուսն անցկացրեց Իր աշակերտների հետ Հարությունից հետո:
Քառասուն օրերին հաջորդող տասն օրերն էլ Համբարձման տոնի շարունակությունն ու փառաբանությունն են և նախապատրաստությունը՝ Հոգեգալստյան: Իսկ հաջորդող յոթնյակը Սուրբ Հոգու Գալստյան խորհրդի շարունակությունն ու փառավորումն է:
Հինանց կիրակիներն են՝
1. Նոր կիրակի կամ Կրկնազատիկ
2. Աշխարհամատրան կամ Կանաչ կիրակի
3. Կարմիր կիրակի
4. Երևումն Սուրբ խաչի
5. Քրիստոսի Համբարձումը
6. Երկրորդ Ծաղկազարդ
7. Հոգեգալուստ
Նոր կիրակին կամ կրկնազատիկը եկեղեցու հաստատման ընդհանուր հիշատակությունն է իր մեջ ամփոփում:
Երկրորդը՝ Աշխարհամատրան կամ Կանաչ կիրակի է կոչվում և հիշատակվում է ողջ քրիստոնյա աշխարհում: Տոնակատարությունն է առաջին մատուռի՝ աղոթասրահի, որը Փրկչի համբարձումից հետո դարձավ առաքյալների աղոթատունը և Սուրբ Հոգու գալստյան սպասավայրը:
Հիսուս Քրիստոսի Հարության չորրորդ կիրակին կոչվում է Կարմիր կիրակի, որի անվանումը ժողովրդից է գալիս:
Սբ. Զատկի հինգերորդ կիրակիին հիշատակվում է 351 թ-ին՝ Կոստանդ կայսեր և Կյուրեղ եպիսկոպոսի օրոք, Քրիստոսի խաչափայտի հայտնվելը Երուսաղեմի երկնքում:
Զատկից քառասուն օր հետո տոնվում է Հիսուսի համբարձման հիշատակը, որը տևում է մինչև Հոգեգալուստ՝ 10 օր:
Վերջին յոթերորդը՝ Համբարձումից 3 օր հետո հանդիպող կիրակին, կոչվում է Երկրորդ Ծաղկազարդ:
Ի տարբերություն առաջին՝ Բուն Ծաղկազարդին, ուր հիշատակում է Քրիստոսի հաղթական մուտքը Երուսաղեմ, երկրորդ Ծաղկազարդը Քրիստոսի մուտքն է Վերին Երուսաղեմ՝ հրեշտակների ուղեկցությամբ:
Հինունքն ամբողջովին տոն է, ուրախության և ուտիքի շրջան, անգամ չորեքշաբթի և ուրբաթ օրերին մինչև Քրիստոսի Համբարձումը պահքի օրեր չկան: Ինչպես նշեցինք այս ամբողջ ընթացքում հիշատակվում է Քրիստոսի հրաշափառ Հարությունը, որով և՝ մեր ստացած հաշտությունն Աստծո հետ և որդեգրությունը Նրան՝ ըստ Պողոս առաքյալի խոսքի. «Դու արդեն ծառա չես, այլ՝ որդի» (Գաղատացիներ 4:7):
